| Co dzieje się z człowiekiem z upływem lat? |
|
Co dzieje się z człowiekiem z upływem lat? Atlas starzenia się. Człowiek dobrze wie, w jaki sposób się starzeje. Znamy objawy. Spieramy się jednak o to po co się starzejemy. Teoretycznie zużyte komórki mogłyby być zastępowane nowymi, młodymi. Dlaczego więc stopniowo zdolność naszych ciał do odnowy słabnie?  Otóż starość może być zaprogramowana genetycznie jako cena za seks. Starzeją się organizmy które starzeją się (replikują geny) poprzez zapłodnienie. Największy wysiłek takich organizmów jest skierowany na wytwarzanie komórek rozrodczych. Kiedy potomstwo osiąga dojrzałość płciową i samo może się rozmnażać, życie rodziców z ewolucyjnego punktu widzenia traci znaczeniu. Geny, po zapewnieniu sobie przetrwania w młodszym pokoleniu, pozostawiają starszą generację samą sobie - nie warto tracić ogromnej ilości energii niezbędnej do utrzymania jej w dobrej kondycji. Gdyby rodzice żyli wiecznie, dla kolejnych ich potomków zabrakłoby pożywienia i miejsca do życia. Wniosek? Zakodowana w genach śmierć jest korzystna dla gatunku. Na drugim biegunie są teorie zakładające, że starzenie się jest ubocznym skutkiem gromadzenia się w organizmie szkodliwych substancji, np. toksyn czy wolnych rodników (to aktywne atomy lub cząsteczki powstające podczas przemiany materii), które powodują w końcu rozpad organizmu. Z wiekiem coraz więcej komórek naszego ciała jest uśpionych- przestaje się dzielić, powodując w końcu choroby i śmierć. Na dobre starzejemy się po 40. roku życia. Starzenie "pomyślane" przebiega bez wpływu chorób i nie powoduje życiowych ograniczeń. Starzenie "zwyczajne" to takie, które wiąże się z niewielkimi ograniczeniami w codziennym życiu. Starzenie "patologiczne" jest powikłane i przyśpieszone przez choroby. Jak szacują geriatrzy, w Polsce tylko 10-20 proc. osób starszych starzeje się "pomyślnie". Początkiem starości jest - według Światowej Organizacji Zdrowia(WHO)- 60. rok życia średnio i dla kobiet, i dla mężczyzn. Ale to tylko granica umowna. Starość można mierzyć na różne sposoby, określając np.: -wiek sprawnościowy (bada się wtedy różne parametry wydolności organizmu); -wiek biologiczny (bada się żywotność tkanek, np. ich uwodnienie - z wiekiem wody w organizmie jest coraz mniej); -wiek psychologiczny (niektóre osoby czuja się długo młodo, inne - przedwcześnie staro); -wiek ekonomiczny (ekonomicznie stary jest ten, czyja samodzielność jest ograniczona przez różne dolegliwości); Według geriatrów, co trzeci Polak po 75 roku życia nie jest w stanie samodzielnie wykonać wszystkich zabiegów osobistych (np. kąpać się), prac domowych oraz wychodzić samodzielnie z domu. Sprawdz co i kiedy ci wysiądzie? Gdy masz 25-35 lat Mięśnie Mają największą masę - ok 45 proc. wagi ciała. To apogeum sil fizycznych. Kości Mają szczytowa gęstość (do czwartej dekady życia). Krew W organizmie krąży jej najwięcej 5-5,5 litrów. Skóra Jędrna (pierwsze zmarszczki mimiczne- po25 roku życia, inne drobne zmarszczki na twarzy - ok. 35 roku życia) Postawa Wyprostowana, maksymalny wzrost. Szybkość chodu- do 1,6 m na s, długość kroku ? ok. 60 cm. Węch Starzeje się najszybciej ze zmysłów. Już zaczyna się pogarszać. Gdy przekroczysz 40 lat Mózg Zaczyna się starzeć. Zawarte w nim neurony stopniowo wymierają - w ciągu dekady ich liczba zmniejsza się o 10 proc. w stosunku do stanu wyjściowego. Mięśnie Zaczynają słabnąć.W ich masie coraz mniej jest włókien mięśniowych, zwiększa się za to zawartość tłuszczu i kolagenu, Wiąże się to ze stopniową utratą siły i wytrzymałości. Kości Zaczyna się powolny zanik masykostnej. Może dojść do przedwczesnego rozwoju choroby zwyrodnieniowej stawów i bólów krzyża - 60 proc. przypadków tych chorób zaczyna się w tym wieku. Postawa Człowiek zaczyna się "kurczyć" - na początku o milimetry. Krew Jej ilość w organizmie spada o 8-9 proc. Wzrok Rozwija się tzw. nadwzroczność, czyli trudności z widzenie przedmiotów z bliska. Włosy U wielu mężczyzn postępuje łysienie, u obu płci pojawia się siwizna (spowodowana zanikiem komórek wydzielających melaninę). Włosy są cieńsze i łamliwe. Gdy jesteś po 50. Mięśnie Stale zmniejsza się ich wytrzymałość oraz ogólna śiła. Wydolność (mierzona tzw. pułapem tlenowym, czyli ilością tlenu pochłanianego przez organizm na minute) wynosi ok. 80 proc. maksymalnego stanu. Skóra Wiotczeje, pojawiają się krzyżujące się zmarszczki na twarzy. Włosy U mężczyzn pojawia się nadmierne owłosienie na małżowinach uszu i w nosie, u kobiet -na brodzie. Przekwitanie Kobiety statystycznie przechodzą menopauzę (ostatnia miesiączka, koniec okresu rozrodczego) w 51 roku życia. Towarzyszą temu zaburzenia gospodarki hormonalnej (m.in.: spadek poziomu estrogenu i progesteronu) powodujące dolegliwośc, m.in.: uderzenia gorąca, kołatanie serca, nocne poty, bezsenność, migrenowe bóle głowy, niepokój, drażliwość, płaczliwość. U mężczyzn analogiczne zaburzenia hormonalne (spadek poziomu androgenów, m.in.: testosteronu) określa się jako andropauzę. To proces znacznie bardziej rozwieczony w czasie niż u kobiet. Jego objawami są m.in.: osłabienie organizmu, zaburzenia snu, zły nastrój i zmęczenie, problemy seksualne (zmniejszenie produkcji plemników, brak erekcji, spadek pożądania seksualnego),kłopoty z adaptacją społeczną. Gdy stuknie ci 60 lat. Mózg Coraz więcej neuronów obumiera. Zmniejsza się intelektualna zdolność przystosowania się do zmian zachodzących w bliższym i dalszym otoczeniu. Mięśnie Wydolność fizyczna spada do 60-65 proc. wartości z trzeciej dekady życia. Zawartość wody spada do 54 proc. masy ciała ( w młodości było to ok. 60 proc.). Jest to spowodowane zmniejszeniem się liczby komórek lub ich wymiarów. Skóra Zanik gruczołów potowych zakłóca termoregulacje i naraża na udary cieplne. Wydłuża się czas gojenia ran. Wzrok Nadwzroczność (dalekowzroczność) mają już trzy na cztery osoby w tym wieku. Pojawiają się trudności z przystosowaniem wzroku do światła i ciemności. Z powodu zmian struktury białek w soczewce może rozwijać się zaćma. Słuch Pogarsza się- zwłaszcza zdolność słyszenia dźwięków o wysokiej częstotliwości. Co trzecia osoba w tym wieku ma niedosłuch. Głos Kobiety robi się niższy, mężczyzny-nieco wyższy, mowa staje się mniej wyraźna. Postawa Zaburzenia chodu dotyczą 8-19 proc. osób (spowolnienie, słabsza koordynacja ruchowa między górnymi i dolnymi kończynami, pochylenie sylwetki). Drżenie rąk. Oddychanie Pojemność płuc spada o jedną czwartą w stosunku do 35 roku życia. Może pojawić się rozedma płuc, zanikają pęcherzyki, maleje ruchomość klatki piersiowej (zwapnienie żeber, sztywność kręgosłupa). Ilość krwi tłoczonej przez serce do naczyń jest dwa razy mniejsza niżu dwudziestolatka, co powoduje gorsze zaopatrywanie komórek w tlen i zadyszki. W naczyniach krwionośnych odkładają się cholesterol i wapń. Zmiany miażdżycowe mogą spowodować niedokrwienie mózgu, co skutkuje bólami i zawrotami głowy. Wskutek zawężenia tętnic na nogach mogą pojawić się przebarwienia, zaniki skóry, owrzodzenie. Sen Trudności z zasypianiem. Gdy dożyjesz 75lat Mózg Dalej zmniejsza się. Ubytki kory mózgowej sięgają 30-50 proc. stanu z trzeciej dekady życia. Zmiany w płatach czołowych powodują kłopoty z koncentracją. Degraduje się hipokamp (część płatu skroniowego)odpowiedzialny za pamięć i uczenie się. Mięśnie Stanowią już tylko 27 proc. wagi ciała (jest ich ok. 40 proc. mniej, niż u szczytu możliwości). Kości Kobiety tracą do 40 proc. ich masy (wiąże się to z zagrożeniem osteoporozą), mężczyźni - do 25 proc. Wzrasta łamliwość kości. Stawy degenerują się, co zmniejsza zakres ruchów. Postawa Często jest przygarbiona, pochylona. Spada refleks, ruchy są powolniejsze. Tępo chodzenia zmniejsza się do 0,8-1,2m na s, długość skraca się do zaledwie 20 cm, towarzyszy temu szuranie stopami. Wzrost Obniża się ? do 5 cm u kobiet i 3,5 cm mężczyzn (około 80 roku życia). Ma na to wpływ m.in.: utrata wody w organizmie, osłabienie włókien mięśniowych, uszkodzenia krążków międzykręgowych i inne deformacje kręgosłupa. Narządy Degenerują się. Serce robi się mniejsze, naczynia wieńcowe są zawężone, ilość krwi krążącej w organizmie dalej maleje. Tkanki dostają połowę porcji tlenu, jaką dostawałyby pół wieku wcześniej. Ubytki w wątrobie i nerkach sięgają 30 proc. Słabną zwieracze, zmniejsza się pęcherz moczowy. Sen Coraz więcej czasu w ciągu dnia zajmuja drzemki. W nocy- sen czujny z przebudzeniami, zespół tzw. niespokojnych nóg (mimowolne ruchy co kilkadziesiąt sekund). Pojawiają się zakłucenia oddechowe, np. bezdech. W psychice Duże zmiany. Często Występują: Obniżenie nastroju, drażliwość, niepokój, agresja, usztywnienie poglądów, przekonanie o nieomylności, dziwactwa, np. zbieractwo. Po osiemdziesiątce typowe jest otępienie starcze (łagodne w 15-30 proc. przypadków, ostre- u co dziesiątej osoby). Przybiera ono najczęściej postać choroby Alzheimera- ryzyko zachowania podwaja się co piec lat między 65 a 85 rokiem życia. Od pierwszych objawów choroby do całkowitej utraty samodzielności upływa ok. siedmiu lat. |
